नेपालको पुँजी बजारमा अहिले ‘प्रमोटर’ र ‘साधारण’ सेयरलाई कसरी वर्गीकरण गर्ने भन्ने विषयमा नियामक निकाय र सरोकारवालाहरूबीच ठुलो विवाद देखिएको छ। यसले गर्दा अर्बौँ रुपैयाँको लगानी अन्योलमा परेको छ।
विवादको मुख्य कारण:
- दोहोरो ISIN को प्रस्ताव: सीडीएससी (CDSC) ले प्रमोटर र साधारण सेयरका लागि छुट्टाछुट्टै अन्तर्राष्ट्रिय धितोपत्र पहिचान नम्बर (ISIN) हुनुपर्ने प्रस्ताव गरेको छ। यसले गर्दा प्रमोटर सेयरलाई लक-इन अवधिपछि पनि बेच्न गाह्रो हुने र पुँजी फ्रिज हुने डर लगानीकर्तामा छ।
- नियामकको मतभेद: धितोपत्र बोर्ड (SEBON) र सीडीएससीबीच यो नियम कानुनी रूपमा कसरी अगाडि बढाउने भन्नेमा एकमत हुन सकेको छैन। बोर्डको कानुन कार्यान्वयन समितिले यस्तो ठुलो नीतिगत परिवर्तनका लागि कम्पनी ऐन नै संशोधन गर्नुपर्ने तर्क गरेको छ।
- जलविद्युत क्षेत्रमा असर: स्वतन्त्र ऊर्जा उत्पादकहरूको संस्था (IPPAN) का अनुसार यो नियमले ८७ अर्ब रुपैयाँ बराबरको सेयर प्रभावित हुनेछ। यसले गर्दा जलविद्युत आयोजनाहरूको वित्तीय योजना नै ठप्प हुने जोखिम छ।
वर्तमान अवस्था:
- नयाँ आइपिओ (IPO) ल्याउन स्वीकृत पाएका करिब एक दर्जन कम्पनीहरूको सेयर सूचीकरण प्रक्रिया यही विवादका कारण रोकिएको छ।
- लगानीकर्ताहरूले यसलाई ‘लगानीमैत्री नभएको’ र अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यासविपरीत रहेको बताएका छन्, जबकि सीडीएससीले पारदर्शिताबाहिर हुने कारोबार रोक्न यो आवश्यक रहेको दाबी गरेको छ।
